Podia Heemstede
023 – 548 38 38
ma t/m vr 9-13 u
Podia Heemstede Podia Heemstede

Nhung Dam

‘De momenten waarvan je niet weet hoe de avond zal verlopen daar verlang ik hevig naar’- Nhung Dam


foto: Jean van Lingen

Nhung Dam stond meerdere keren klaar om haar voorstelling ‘Drie miljoen voetstappen naar Sicilië’ in Theater De Luifel te spelen. Het werd elke keer afgezegd. Maar dat betekent niet dat ze er geen zin meer in heeft. Sterker nog, dit is een voorstelling die mensen juist moeten zien! Het is een voorstelling, nota bene ontstaan in de eerste lockdown, over zoeken naar geluk, het leven over onmacht en over schoonheid. Een vraaggesprek met Nhung onder andere over veerkracht, verbeelding en overleven.

Waarom vind je dat mensen juist deze voorstelling moeten zien?
Ik zag wat het met de mensen deed, die de voorstelling wel hebben gezien. Als theatermaker en actrice mislukken sommige dingen. Niemand wil iets maken wat mislukt, maar soms is het zo dat de ene voorstelling wat meer geslaagd is dan de andere. En heel soms gebeurt er iets waarbij alles in elkaar valt en dingen dus lukken. En dat is bij deze voorstelling. In deze ongelukkige tijd waar veel dingen vervelend, naar en verdrietig zijn, zie ik dat bij deze voorstelling mensen troost vinden of verbinding. Dan is het jammer dat de show zo gemankeerd het seizoen door hobbelt, met hier en daar een voorstelling, dan weer niet en dan weer voor 30 man. Er kwam bij één voorstelling een tachtig jarige vrouw naar me toe, na afloop in de foyer. Ze greep me bij de arm, ook al mocht het niet, en zei ‘ik zit totaal in de risicogroep, maar ik vind het toch zó belangrijk om hier te zijn, het is de enige vorm van verbinding die ik heb.’ Toen zag ik echt de kracht, niet alleen van mijn voorstelling, maar ook van theater.

De eerste lockdown in maart ervoer je niet als een beperking. Hoe is dat nu?
Goed dat je dat vraagt. Die eerste keer lockdown voelde inderdaad als vrijheid. Heel veel mensen hadden dat, ze gingen opruimen, hadden een moment van bezinning en reflectie: waar sta ik nu in het leven? Opeens had je de tijd die je anders, als de wereld maar doordraait, nooit neemt in je leven. Sommige mensen nemen wel eens een retraite of een yoga weekend ofzo, maar over het algemeen gunnen we onszelf die tijd helemaal niet.
Maar nu voelt het wel anders, ik denk ook dat het met perspectief te maken heeft. Toen dachten we even de schouders eronder en met z’n allen doen we dit wel. Maar die houding is wel veranderd. Daar waar eerst de eensgezindheid was, komt het nu op jezelf aan en hoe je ermee omgaat: met stilte en dat je werk wegvalt en dat je vrienden op afstand blijven.
Daarbij komt dat het seizoen ook anders is. Toen was het knallende lente en nu is het gewoon midden in de winter. Dus het voelt zekers anders dan toen.

Ook misschien anders omdat het jou de voorstelling ‘Drie miljoen stappen naar Sicilie’ opleverde. Wat inspireerde je?
Ik ben in die eerste lockdown gaan wandelen, omdat de wereld letterlijk stil kwam te staan en er genoeg tijd was om te wandelen. Dat is uitgelopen tot een project van 100 dagen achtereen lopen. Elke dag minstens 20 kilometer! In mijn verbeelding kwam ik overal en ging ik allerlei grenzen over, precies waar deze voorstelling over gaat: letterlijk en figuurlijk grenzen over gaan.
Normaal gesproken ben je zeker wel een jaar bezig met ontwikkelen en schrijven van een voorstelling. Nu kwam dit er zo binnen vier weken uit. Dat het ook nog zo waanzinnig is ontvangen, zegt misschien niet eens zo veel over mij, misschien een klein beetje over mijn kwaliteiten, maar vooral iets over het een onderwerp, wat bij iedereen speelt. Bij iedereen stond de wereld ineens stil, heel veel mensen zijn gaan wandelen en heel veel mensen hebben ineens de tijd gehad om over hun leven na te denken. En die drie elementen kwamen zo samen en zijn de metafoor voor mijn voorstelling.

Wist je toen al dat het een goed verhaal was?
Toen ik aan het wandelen was voelde het helemaal niet als ‘kijk mij eens lekker wandelen en inspiratie opdoen voor een voorstelling’. Ik was wanhopig uit het veld geslagen en het leven zat me eigenlijk niet mee. Pas achteraf kon ik het mooi kleuren, omdat ik binnen een paar weken een voorstelling had geschreven. Die niet alleen enorm aansloeg bij het publiek, maar ook bij de recensenten. Dat is wel bijzonder aan deze voorstelling. Meestal doe je het goed bij één van de twee. Als de recensent het goed vindt, vindt het publiek het vaak te artistiek of te ingewikkeld.
Het is overigens mede dankzij Koos Terpstra (red: theaterregisseur) dat de voorstelling zo mooi is geworden. Het stuk hebben we samen geschreven. Dat was zeker niet voor de eerste keer. We schreven afgelopen vijf jaar wel vaker samen toneel, ook regelmatig voor Oerol.

Houdt dat je ook een beetje op de been? Ook al is het zo vaak uitgesteld, je wil het gewoon nog spelen omdat de bezoekers het zo mooi vonden?
Bij collega’s, zeker nu het voor de derde keer verplaatst wordt, voel ik somberheid, depressie, angst of komt de vraag op of ze zich moeten omscholen. Ik denk juist met deze voorstelling dat er soms iets in je leven gebeurt dat groter is dan jezelf, zonder spiritueel te willen overkomen. Dit voelt precies wat ik moet doen. Ik zit juist precies op de goede plek.

De voorstelling gaat zowel over het publiek als over mijzelf. Bezoekers die in de put zaten en na mijn voorstelling zeiden ‘het voelde echt alsof ik anderhalf uur even op reis ben geweest’. Om vervolgens met een persoonlijke anekdote te vertellen waar zij nu staan in hun leven. Dit is, volgens mij waarom wij theater maken en daarom voel ik nul vermoeidheid of depressie of somberheid, want ik wil gewoon dat dit bij de mensen komt.

En helpt jouw veelzijdigheid ook om door te gaan? Je bent niet alleen actrice, maar ook schrijver, columnist en theatermaker!
Ja ik denk het wel. Ik wist al meteen na de toneelschool, dat ik niet afhankelijkheid wilde zijn. Ik heb zo’n grote brug moeten slaan. De achtergrond van mijn ouders is zo’n totaal andere wereld, ik voelde toen dat ik gedoemd was om te mislukken. Dan geef je niet snel je lot in handen van mensen die wel of niet op je zitten te wachten! Ik wist al heel vroeg dat ik mijn eigen rollen moest schrijven, in plaats van wachten of ik voor die rollen gevraagd zou worden. En als ik graag in het theater wil staan, dat ik dat zelf moet regelen. Dus ik denk dat die veelzijdigheid zeker helpt en me het gevoel geeft dat ik het een beetje zelf in de hand heb.

Dat is dus geen toevalligheid?
Nee, dat heb ik heel bewust gedaan. Ik ben nu ook bezig met het schrijven van mijn volgende boek. Dat houdt me op de been. En daarnaast komt er een boekenprogramma voor de VPRO Boekengids, dat ik mag presenteren en meehelpen ontwikkelen.

Waar schrijf je nu over?
(Lachend) Daar kan ik nog niets over zeggen, het is in ieder geval een roman. Maar als je nu al benieuwd bent, dan kan je ook gewoon mijn eerste boek ‘Duizend vaders’ lezen!

We zijn nu een jaar verder, wat heb je geleerd uit deze tijd?
Dat ik me verantwoordelijk voel dat het publiek krijgt wat het verdient. De keren dat ik kon spelen afgelopen jaar werd me door hun verhalen duidelijk wat je ze geeft.
En het heeft me een ander perspectief opgeleverd. Vroeger wilde ik zoveel mogelijk voor volle zalen spelen en voor zoveel mogelijk mensen. Nu zie ik de schoonheid en de kracht om voor dertig man te spelen. Totaal niet rendabel achter de schermen, maar op zo’n avond weet je letterlijk voor wie je hebt gespeeld. Ik hoop dat mee te nemen, als de zalen weer maximaal open mogen. Wat de kracht is om voor weinig mensen spelen.

Waar verheug je je op? Als je één ding zou moeten noemen wat je heel graag weer zou willen doen, wat zou dat zijn?
Laatst fietste ik naar huis en opeens dacht ik ‘goh wat verlang ik weer naar de tijd dat je niet weet waar je ‘s avonds terecht komt’. Ik verlangde ineens heel erg onverwacht bericht van vrienden die me spontaan uitnodigen om even langs te komen bij een etentje. Of, als je iets eerder klaar met een draaidag en dat je ineens een gat in je agenda hebt. Dat is precies zo’n moment waarin vroeger er iets kon gebeuren wat je niet kon voorzien in je leven. Dat je ineens toch even aanklopte bij je vrienden of iemand bij iemand langsgaat die al in de kroeg zit. De momenten waarvan je niet weet hoe de avond zal verlopen daar verlang ik wel heel hevig naar.


foto: eigen foto Nhung